Maatschappijleer SE 2
Parlementaire democratie
Politiek: nemen van allerlei besluiten om het land te besturen.
Democratie: is een bestuursvorm waarbij de bevolking direct of indirecte invloed uitoefent
op de politieke besluitvorming.
Referendum (is overgebleven van de directe democratie): kiesgerechtigde burgers
rechtstreeks mogen stemmen over een politiek vraagstuk of wetsvoorstel.
Ondanks het referenda heeft Nederland een indirecte democratie.
Je spreekt bij een indirecte democratie ook wel van een parlementaire democratie, omdat
de gekozen vertegenwoordigers samen het parlement vormen.
Dictatuur: alle macht in handen is van 1 persoon of een kleine groep mensen.
Naast alleenheerschappij van personen zijn er ook dictaturen die gebaseerd zijn op
ideologie, andere vorm religieuze dictaturen. Of militaire dictaturen.
Ideologie: een samenhangend geheel van ideeën over de gewenste inrichting van de
samenleving.
Kenmerken dictatuur:
- Machtenscheiding
- Grondrechten
- Vrije pers
- Oppositiepartijen
- Militairen
- Verkiezingsfraude
- Snel en efficiënt
Links: sterke actieve rol van de overheid op het gebied van economie, uitkeringen, onderwijs
en gezondheidszorg.
Rechts: juist zo min mogelijk bemoeienis van de overheid op sociaaleconomisch gebied. Ze
vinden dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor beter bestaan.
3 politieke ideologieën of stromingen: liberalisme, socialisme confessionalisme:
Liberalisme: persoonlijke en economische vrijheid, vrijemarkteconomie. De overheid moet
een kleine rol spelen. Rechts
Socialisme: sociaaldemocraten (= wilden via verkiezingen in de regering komen en dan
hervormingen doorvoeren). Gelijkwaardigheid van mensen. Links
Confessionalisme: rentmeesterschap (=mensen hebben de taak goed te zorgen voor de door
God aan ons toevertrouwde aarde). Naastenliefde erg belangrijk. Midden.
Progressief: vooruitstekend, de maatschappij willen veranderen.
Conservatief: behoudend. Conservatieve politici benadrukken vooral datgene wat al is
bereikt en houden graag alles bij het oude, vooral als het gaat om tradities.
Actiegroepen: zijn opgericht om 1 bepaald doelstelling te bereiken, zoals behoud van de
natuur of het welzijn van dieren. Ze roepen op om actie te voeren tegen een bepaald bedrijf
of gaan demonstreren.
, Belangengroepen: verdedigen de belangen van 1 bepaalde groep. Belangengroepen geven
voorlichting, lobbyen bij politici en voeren soms ook acties.
Actiegroepen en belangengroepen worden samen: pressiegroepen genoemd.
Pressiegroepen: groepen die proberen invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming.
Politieke partij: een groep mensen met dezelfde ideeën over de manier waarop onze
samenleving het beste bestuurd kan worden.
Politieke partijen doen mee aan verkiezingen, maar actiegroepen en belangengroepen niet.
Politieke partijen moeten hun meningen geven over heel veel verschillende onderwerpen.
Actiegroepen en belangengroepen richten zich maar op 1 bepaald gebied of 1 bepaald
doelgroep.
Soorten partijen:
o Ideologieën:
o One-issuepartijen
o Populistische partijen
o Niet-democratische partijen
Politieke partijen vervullen enkele belangrijke taken in onze democratie:
o Samenbundeling van ideeën: op basis van allerlei wensen en eisen maken partijen
een logisch samenhangend geheel van programmapunten.
o Informeren van kiezers: via de media, vertellen partijen en politici wat ze vinden van
allerlei actuele problemen. Dit helpt ons een eigen mening te vormen.
o Participatie van burgers: als we willen kunnen we actief deelnemen aan de politiek,
bijvoorbeeld door lid te worden van een partij en mee te praten over het
verkiezingsprogramma.
o Selectie van kandidaten: politieke partijen selecteren kandidaten voor politieke
functies.
Actief kiesrecht: dat is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen.
Passief kies recht: dit is het recht om je verkiesbaar te stellen.
Lijsttrekker: de bekendste kandidaat van elke partij staat nummer 1 op de kandidatenlijst.
Spindoctors: communicatiedeskundigen die kandidaten adviseren over een zo positief-
mogelijke imago.
Zwevende kiezers: kiezers die niet bij elke verkiezing op dezelfde partij stemmen. Dit is een
vrij grote groep, want veel mensen zijn niet trouw aan 1 partij en stappen makkelijk over op
een andere partij.
Motieven om op een partij te stemmen:
o De standpunten komen overeen met jouw ideeën
o Jouw belangen
o Strategisch
o De persoon van de lijsttrekker spreekt je aan.
Evenredige vertegenwoordiging: alle uitgebrachte stemmen worden verdeeld over het totale
aantal zetels.
Parlementaire democratie
Politiek: nemen van allerlei besluiten om het land te besturen.
Democratie: is een bestuursvorm waarbij de bevolking direct of indirecte invloed uitoefent
op de politieke besluitvorming.
Referendum (is overgebleven van de directe democratie): kiesgerechtigde burgers
rechtstreeks mogen stemmen over een politiek vraagstuk of wetsvoorstel.
Ondanks het referenda heeft Nederland een indirecte democratie.
Je spreekt bij een indirecte democratie ook wel van een parlementaire democratie, omdat
de gekozen vertegenwoordigers samen het parlement vormen.
Dictatuur: alle macht in handen is van 1 persoon of een kleine groep mensen.
Naast alleenheerschappij van personen zijn er ook dictaturen die gebaseerd zijn op
ideologie, andere vorm religieuze dictaturen. Of militaire dictaturen.
Ideologie: een samenhangend geheel van ideeën over de gewenste inrichting van de
samenleving.
Kenmerken dictatuur:
- Machtenscheiding
- Grondrechten
- Vrije pers
- Oppositiepartijen
- Militairen
- Verkiezingsfraude
- Snel en efficiënt
Links: sterke actieve rol van de overheid op het gebied van economie, uitkeringen, onderwijs
en gezondheidszorg.
Rechts: juist zo min mogelijk bemoeienis van de overheid op sociaaleconomisch gebied. Ze
vinden dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor beter bestaan.
3 politieke ideologieën of stromingen: liberalisme, socialisme confessionalisme:
Liberalisme: persoonlijke en economische vrijheid, vrijemarkteconomie. De overheid moet
een kleine rol spelen. Rechts
Socialisme: sociaaldemocraten (= wilden via verkiezingen in de regering komen en dan
hervormingen doorvoeren). Gelijkwaardigheid van mensen. Links
Confessionalisme: rentmeesterschap (=mensen hebben de taak goed te zorgen voor de door
God aan ons toevertrouwde aarde). Naastenliefde erg belangrijk. Midden.
Progressief: vooruitstekend, de maatschappij willen veranderen.
Conservatief: behoudend. Conservatieve politici benadrukken vooral datgene wat al is
bereikt en houden graag alles bij het oude, vooral als het gaat om tradities.
Actiegroepen: zijn opgericht om 1 bepaald doelstelling te bereiken, zoals behoud van de
natuur of het welzijn van dieren. Ze roepen op om actie te voeren tegen een bepaald bedrijf
of gaan demonstreren.
, Belangengroepen: verdedigen de belangen van 1 bepaalde groep. Belangengroepen geven
voorlichting, lobbyen bij politici en voeren soms ook acties.
Actiegroepen en belangengroepen worden samen: pressiegroepen genoemd.
Pressiegroepen: groepen die proberen invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming.
Politieke partij: een groep mensen met dezelfde ideeën over de manier waarop onze
samenleving het beste bestuurd kan worden.
Politieke partijen doen mee aan verkiezingen, maar actiegroepen en belangengroepen niet.
Politieke partijen moeten hun meningen geven over heel veel verschillende onderwerpen.
Actiegroepen en belangengroepen richten zich maar op 1 bepaald gebied of 1 bepaald
doelgroep.
Soorten partijen:
o Ideologieën:
o One-issuepartijen
o Populistische partijen
o Niet-democratische partijen
Politieke partijen vervullen enkele belangrijke taken in onze democratie:
o Samenbundeling van ideeën: op basis van allerlei wensen en eisen maken partijen
een logisch samenhangend geheel van programmapunten.
o Informeren van kiezers: via de media, vertellen partijen en politici wat ze vinden van
allerlei actuele problemen. Dit helpt ons een eigen mening te vormen.
o Participatie van burgers: als we willen kunnen we actief deelnemen aan de politiek,
bijvoorbeeld door lid te worden van een partij en mee te praten over het
verkiezingsprogramma.
o Selectie van kandidaten: politieke partijen selecteren kandidaten voor politieke
functies.
Actief kiesrecht: dat is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen.
Passief kies recht: dit is het recht om je verkiesbaar te stellen.
Lijsttrekker: de bekendste kandidaat van elke partij staat nummer 1 op de kandidatenlijst.
Spindoctors: communicatiedeskundigen die kandidaten adviseren over een zo positief-
mogelijke imago.
Zwevende kiezers: kiezers die niet bij elke verkiezing op dezelfde partij stemmen. Dit is een
vrij grote groep, want veel mensen zijn niet trouw aan 1 partij en stappen makkelijk over op
een andere partij.
Motieven om op een partij te stemmen:
o De standpunten komen overeen met jouw ideeën
o Jouw belangen
o Strategisch
o De persoon van de lijsttrekker spreekt je aan.
Evenredige vertegenwoordiging: alle uitgebrachte stemmen worden verdeeld over het totale
aantal zetels.
