Verplegen: actueel in historisch perspectief
Gezondheid
= “toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de
afwezigheid van een ziekte of andere lichamelijke gebreken” is eigenlijk zeer onwerkelijk:
er is een nieuw perspectief nodig reden: toename vergrijzing, toename aantal chronische
zieken of mensen met een handicap en toename aantal mensen dat zelfstandig wil blijven
• Huber, 2011: “Health is the ability to adapt and selfmanage, in the face of social, physical
and emotional challenges.”
• Kenmerken:
- Gelukkig zijn
- Fysiek gezond zijn
- Een goede sociale omgeving
- Beslissen over de eigen zorg
- Zelfstandigheid
Huidige positie verpleegkundig beroep in vergelijking met vroeger
• Er ontstaat een verschuiving in de zorg van “ziekte en zorg (ZZ)” naar “gedrag en
gezondheid (GG)” dus: de zorg is meer gericht op het gezond functioneren en minder op
de aandoening zelf
• Gevolgen:
- Sneller en actiever ingrijpen
- Veel meer aandacht voor preventie
- Het coachen van de zorgvrager bij zelfmanagement
- Goed kunnen omgaan met het verschil tussen de doorleefde ervaring (illness) van de
ziekte en de professionele verklaring (desease)
Florence Nightingale
• Beschrijft verplegen, formuleert standaarden (maat)
• Komt van de elite, dus was niet echt normaal toentertijd om te werken
• Stimuleert EBP binnen verplegen
Midden 20e eeuw – Grand Theories
Na het werk van Nightingale volgden meer beschrijvingen van verplegen
• Grand Theory = samenhangende, sterk abstract en algemeen (conceptueel)
richtinggevende beschrijving van een (omvangrijk) fenomeen
- Deels gebaseerd op de werkelijkheid observaties
- Deels gebaseerd op bestaande theorie over naastliggende fenomenen
- Beinvloed door sociaal-culturele en sociaaleconomische opvattingen
• Deductief kijken sterk deductief karakter je weet hoe alles zit dus: conclusie wordt
afgeleid uit een algemene theorie, uitrspraak, generalisatie, vooropgezette stelling of
concreet feit van algemeen naar specifiek
• Grand theories over hét verplegen één frame, één set van termen (concepten)
Een aantal belangrijke theories:
- Self-Care Deficit Theory Dorothea Orem
- Adaption Model Calista Roy
- Virginia Henderson
1
Gezondheid
= “toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de
afwezigheid van een ziekte of andere lichamelijke gebreken” is eigenlijk zeer onwerkelijk:
er is een nieuw perspectief nodig reden: toename vergrijzing, toename aantal chronische
zieken of mensen met een handicap en toename aantal mensen dat zelfstandig wil blijven
• Huber, 2011: “Health is the ability to adapt and selfmanage, in the face of social, physical
and emotional challenges.”
• Kenmerken:
- Gelukkig zijn
- Fysiek gezond zijn
- Een goede sociale omgeving
- Beslissen over de eigen zorg
- Zelfstandigheid
Huidige positie verpleegkundig beroep in vergelijking met vroeger
• Er ontstaat een verschuiving in de zorg van “ziekte en zorg (ZZ)” naar “gedrag en
gezondheid (GG)” dus: de zorg is meer gericht op het gezond functioneren en minder op
de aandoening zelf
• Gevolgen:
- Sneller en actiever ingrijpen
- Veel meer aandacht voor preventie
- Het coachen van de zorgvrager bij zelfmanagement
- Goed kunnen omgaan met het verschil tussen de doorleefde ervaring (illness) van de
ziekte en de professionele verklaring (desease)
Florence Nightingale
• Beschrijft verplegen, formuleert standaarden (maat)
• Komt van de elite, dus was niet echt normaal toentertijd om te werken
• Stimuleert EBP binnen verplegen
Midden 20e eeuw – Grand Theories
Na het werk van Nightingale volgden meer beschrijvingen van verplegen
• Grand Theory = samenhangende, sterk abstract en algemeen (conceptueel)
richtinggevende beschrijving van een (omvangrijk) fenomeen
- Deels gebaseerd op de werkelijkheid observaties
- Deels gebaseerd op bestaande theorie over naastliggende fenomenen
- Beinvloed door sociaal-culturele en sociaaleconomische opvattingen
• Deductief kijken sterk deductief karakter je weet hoe alles zit dus: conclusie wordt
afgeleid uit een algemene theorie, uitrspraak, generalisatie, vooropgezette stelling of
concreet feit van algemeen naar specifiek
• Grand theories over hét verplegen één frame, één set van termen (concepten)
Een aantal belangrijke theories:
- Self-Care Deficit Theory Dorothea Orem
- Adaption Model Calista Roy
- Virginia Henderson
1
