Samenvatting Sociale Psychologie UU
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van hoe mensen hun gedachten,
gevoelens en gedrag worden beïnvloed door de werkelijke of waargenomen aanwezigheid
van andere mensen.
Sociale invloed is de invloed die mensen hebben op je gedrag, gedachten en gevoelens.
Dit kan direct zijn, als iemand je bijvoorbeeld probeert van gedachten te veranderen, maar
het kan ook minder direct zijn. Je kan je bijvoorbeeld al anders gedragen als een compleet
vreemde bij jou in de buurt is terwijl je er niet eens een interactie mee hebt. Ook als je
helemaal alleen bent kan je jezelf afvragen ‘wat zou hij of zij hiervan vinden?’ hierdoor wordt
je ook al beïnvloed.
Manieren om erachter te komen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen:
- Direct vragen, het is de makkelijkste manier, het nadeel is wel dat mensen niet altijd
de waarheid spreken of dat ze het soms niet precies weten.
- Gebruik maken van gezond verstand of volkswijsheid. Het is soms nuttig en vaak zit
er ook een kern van waarheid in, helaas spreekt het elkaar wel soms tegen waardoor
je niet kan uitgaan van het een óf het ander.
Het is daarom de taak van de psycholoog om uit te zoeken wanneer het een of wanneer het
ander waar is, onder welke condities.
Evolutie psychologie: de poging om sociaal gedrag te verklaren aan de hand van
genetische factoren die zijn geëvolueerd door de tijd volgens de principes van natuurlijke
selectie.
Persoonlijkheids psychologie: die willen mensen hun gedrag uitleggen aan de hand van
hun eigenschappen en focussen daarom dus veel op individuele verschillen. Sociale
psychologen zijn van mening dat door alleen te focussen op eigenschappen het sociale
aspect volledig over het hoofd wordt gezien, wat volgens hen een grote invloed heeft op
gedrag.
Construal = Interpretatie: Hoe iemand de sociale wereld waarneemt, interpreteert en
begrijpt.
Het verschil tussen sociologie en sociale psychologie is dat sociologie zich focust op
groepen mensen en sociale psychologie zich focust op de individu in een sociale setting.
Sociale psychologen focussen niet zozeer op de eigenschappen van een persoon, maar op
de situatie van die persoon. Als iemand kortaf is, is die dan onaardig, of heeft die een rotdag
en veel stress?
,Fundamentele attributie fout: de neiging om ons en anderen hun gedrag te verklaren door
enkel persoonlijkheid en eigenschappen in gedachten te houden, zonder rekening te houden
met de sociale invloeden en situatie.
Sociale invloeden zijn vaak veel belangrijker dan persoonlijkheid bij het maken van keuzes.
Bijvoorbeeld het spel dat de ‘community game’ heet werken veel meer mensen samen dan
als het de ‘wall street game’ heet. Onafhankelijk van hoe competitief een persoon is.
behavioursits houden zich vooral bezig met gedrag en positieve en negatieve bekrachtiging
in een sociale situatie, maar negeren de cognitie en gedachten van de mens. Hierdoor
keken ze ook niet naar hoe mensen hun omgeving interpreteren.
Gestalt psychologie: Deze benadering suggereert dat we moeten begrijpen hoe het
menselijke brein de fysieke wereld waarneemt. Je moet vooral rekening houden met hoe
iemand een situatie waarneemt en niet met de objectieve waarden van de situatie, omdat
dat verschillend kan zijn.
Naïef realisme: Het idee dat je altijd de situatie waarneemt precies zoals die daadwerkelijk
is en dat onderschat van hoeveel je dingen anders interpreteert dan als ze zijn.
Dit kan een rol spelen
Er zijn twee motieven in het richten van mensen hun construals:
- de behoefte om goed over jezelf te voelen: Dit kan ervoor zorgen dat je soms de
waarheid niet wilt zien en niet wilt inzien dat je fout zit. Hierdoor kan je je misschien
op kortere termijn beter voelen, maar op lange termijn leer je niet van je fouten en zal
je waarschijnlijk dezelfde fouten maken.
- de behoefte om gelijk te hebben: Hoewel mensen geneigd zijn zichzelf in een
positief daglicht te zetten, zijn ze niet helemaal blind voor de werkelijkheid en ze
willen ook graag zorgen dat ze accuraat zijn.
Het kan soms zo zijn dat deze motieven in dezelfde richting trekken, maar ook dat ze allebei
in een andere richting trekken. Soms doe je namelijk iets omdat je je daardoor hoopt goed te
gaan voelen, hoewel de kans dat het juist is niet heel groot is. Hier ligt aan jou dus de keuze
wat je belangrijker vind, het juist hebben of een goed gevoel hebben.
Zelfrechtvaardiging: Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van zichzelf en hun
sociale kring te hebben om hun zelfvertrouwen hoog te houden. Ze zullen tegen zichzelf
bepaald gedrag rechtvaardigen wat misschien tegenstrijdig lijkt. Ze vinden goed voelen en
de makkelijke weg fijner dan kritisch naar zichzelf kijken.
Sociale cognitie: hoe mensen informatie kiezen, interpreteren, herinneren en gebruiken om
hun afwegingen te maken.
Culturele verschillen: Veel onderzoek word gedaan bij WEIRD mensen (Western,
Educated, Industrialized, Rich en Democratische achtergrond), voor theoriëen is het ook
goed om naar andere culturen te kijken omdat je dan kan zien of een theorie universeel is en
wat de sociale invloeden voor een rol spelen. Mensen hebben eigenlijk allemaal dezelfde
gereedschappen, maar sociale invloeden en cultuur bepalen welke gereedschappen ze het
meest inzetten.
,Sociale psychologen bestuderen hun vakgebied deels uit interesse omdat ze gewoon
benieuwd zijn maar ook heel erg om bij te dragen aan het oplossen van sociale problemen.:
- geweld en vooroordelen
- Hoe je mensen tot verstandige beslissingen kan laten komen
- hoe onderwijs kan worden verbeterd
- etc.
H 3 sociale cognitie
Het grootste verschil waar mensen beter in zijn dan kunstmatige intelligentie is het
inschatten waarom iemand iets doet.
Sociale cognitie: Hoe mensen over zichzelf en de sociale wereld denken, hoe mensen
selecteren, interpreteren, onthouden en gebruik maken van sociale informatie om
afwegingen en beslissingen te maken.
Automatisch denken: denken zonder bewustzijn, intentie, vrije wil en moeite. Het gaat heel
snel en je gebruikt het bijvoorbeeld als je een nieuw iemand ontmoet, dan heb je al heel snel
een oordeel over deze persoon gemaakt zonder bewust na te denken.
schema's: mentale structuren die onze kennis van de sociale wereld organiseren. Het
beïnvloedt welke informatie ons opvalt, waar we over nadenken en onthouden.
Korsakovs syndroom: Je kan geen schema’s maken, mensen met deze aandoening
verliezen de mogelijkheid nieuwe dingen te onthouden, waardoor alles wat ze tegenkomen
moeten doen alsof ze het nog nooit eerder hebben gedaan.
Hoe meer onwetendheid je hebt, hoe groter de kans is dat je terugvalt op je schema’s.
Verschillende soorten schema’s:
- accessibility: Welk schema of concept het meest voor in de gedachten zit is het
meest waarschijnlijk om gebruikt te worden voor oordelen over de sociale wereld.
Dit kan zo zijn omdat het chronisch in je gedachten is door ervaringen.
Ook kan iets toegankelijk zijn als het lijkt op een doel dat je rond die periode hebt, als
jij aan het leren bent voor een toets is het mogelijk dat je sneller de inhoud van die
toets gebruikt om dingen te verklaren.
Als laatste kan een schema ook toegankelijk zijn doordat je recent iets hebt
meegemaakt.
Priming: het proces waarbij je recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema,
eigenschap, concept of doel vergroten. Ook is het belangrijk dat het toe te passen is op de
gegeven situatie.
Automatic goal pursuit: Welk doel van jou is het laatst actief geweest in jouw gedachten?
Dit heeft waarschijnlijk invloed op hoe je handelt.
, Metaforen over het lichaam en geest: Als je iets hoort, ruikt of ziet wat je aangenaam vindt
ben je positiever, de kans dat je iemand sneller vertrouwt is dan ook groter.
Mental shortcuts: in plaats alle mogelijkheden afwegen een paar uitkiezen en die goed
bestuderen.
Judgemental heuristics: mentale shortcuts die mensen gebruiken om afwegingen sneller
en efficiënter te maken.
Availability heuristic: je maakt je afweging op basis van het eerste wat in je gedachten
schiet.
Representativeness heuristic: een mentale shortcut om iets te classificeren aan iets
vergelijkbaars.
Base rate heuristic: informatie over de frequentie van leden van verschillende categorieën
in de populatie.
Elke cultuur gebruikt schema’s, maar hoe die worden ingevuld hangt af van de cultuur.
Analytic thinking style: wordt veel in de westerse cultuur gebruikt, focust vooral op de
onderwerpen van een object en minder op de achtergrond
Holistic thinking style: wordt meer in het oost Azië gebruikt, focust meer op de algemene
context.
controlled thinking: thinking that is conscious, intentional, voluntary and effortful
Counterfactual thinking: Mentaal een aspect uit het verleden veranderen om voor te
stellen hoe het had kunnen zijn.
Planning fallacy: de neiging van mensen om te optimistisch te denken over hoe snel ze een
project af zullen hebben, zelfs als ze vergelijkbare projecten ook niet in die tijd afkregen. Dit
komt omdat mensen de gewoonte hebben te denken dat het deze keer anders zal zijn dan
de andere keren.
H 4 motivatie en emoties
Social perception: de studie naar hoe mensen indrukken vormen van andere mensen en
wat ze daarvan afleiden.
Veel mensen willen graag het gedrag van anderen observeren en verklaren omdat ze dan
beter begrijpen en kunnen voorspellen wat er in hun sociale omgeving gebeurt.
Vaak weten wij niet waarom mensen zich gedragen zoals ze doen, ze verbergen hun
intenties, daarom moeten wij afgaan op hoe zij zich gedragen en kleine social cues en ook
moeten we letten op non-verbale communicatie.
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van hoe mensen hun gedachten,
gevoelens en gedrag worden beïnvloed door de werkelijke of waargenomen aanwezigheid
van andere mensen.
Sociale invloed is de invloed die mensen hebben op je gedrag, gedachten en gevoelens.
Dit kan direct zijn, als iemand je bijvoorbeeld probeert van gedachten te veranderen, maar
het kan ook minder direct zijn. Je kan je bijvoorbeeld al anders gedragen als een compleet
vreemde bij jou in de buurt is terwijl je er niet eens een interactie mee hebt. Ook als je
helemaal alleen bent kan je jezelf afvragen ‘wat zou hij of zij hiervan vinden?’ hierdoor wordt
je ook al beïnvloed.
Manieren om erachter te komen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen:
- Direct vragen, het is de makkelijkste manier, het nadeel is wel dat mensen niet altijd
de waarheid spreken of dat ze het soms niet precies weten.
- Gebruik maken van gezond verstand of volkswijsheid. Het is soms nuttig en vaak zit
er ook een kern van waarheid in, helaas spreekt het elkaar wel soms tegen waardoor
je niet kan uitgaan van het een óf het ander.
Het is daarom de taak van de psycholoog om uit te zoeken wanneer het een of wanneer het
ander waar is, onder welke condities.
Evolutie psychologie: de poging om sociaal gedrag te verklaren aan de hand van
genetische factoren die zijn geëvolueerd door de tijd volgens de principes van natuurlijke
selectie.
Persoonlijkheids psychologie: die willen mensen hun gedrag uitleggen aan de hand van
hun eigenschappen en focussen daarom dus veel op individuele verschillen. Sociale
psychologen zijn van mening dat door alleen te focussen op eigenschappen het sociale
aspect volledig over het hoofd wordt gezien, wat volgens hen een grote invloed heeft op
gedrag.
Construal = Interpretatie: Hoe iemand de sociale wereld waarneemt, interpreteert en
begrijpt.
Het verschil tussen sociologie en sociale psychologie is dat sociologie zich focust op
groepen mensen en sociale psychologie zich focust op de individu in een sociale setting.
Sociale psychologen focussen niet zozeer op de eigenschappen van een persoon, maar op
de situatie van die persoon. Als iemand kortaf is, is die dan onaardig, of heeft die een rotdag
en veel stress?
,Fundamentele attributie fout: de neiging om ons en anderen hun gedrag te verklaren door
enkel persoonlijkheid en eigenschappen in gedachten te houden, zonder rekening te houden
met de sociale invloeden en situatie.
Sociale invloeden zijn vaak veel belangrijker dan persoonlijkheid bij het maken van keuzes.
Bijvoorbeeld het spel dat de ‘community game’ heet werken veel meer mensen samen dan
als het de ‘wall street game’ heet. Onafhankelijk van hoe competitief een persoon is.
behavioursits houden zich vooral bezig met gedrag en positieve en negatieve bekrachtiging
in een sociale situatie, maar negeren de cognitie en gedachten van de mens. Hierdoor
keken ze ook niet naar hoe mensen hun omgeving interpreteren.
Gestalt psychologie: Deze benadering suggereert dat we moeten begrijpen hoe het
menselijke brein de fysieke wereld waarneemt. Je moet vooral rekening houden met hoe
iemand een situatie waarneemt en niet met de objectieve waarden van de situatie, omdat
dat verschillend kan zijn.
Naïef realisme: Het idee dat je altijd de situatie waarneemt precies zoals die daadwerkelijk
is en dat onderschat van hoeveel je dingen anders interpreteert dan als ze zijn.
Dit kan een rol spelen
Er zijn twee motieven in het richten van mensen hun construals:
- de behoefte om goed over jezelf te voelen: Dit kan ervoor zorgen dat je soms de
waarheid niet wilt zien en niet wilt inzien dat je fout zit. Hierdoor kan je je misschien
op kortere termijn beter voelen, maar op lange termijn leer je niet van je fouten en zal
je waarschijnlijk dezelfde fouten maken.
- de behoefte om gelijk te hebben: Hoewel mensen geneigd zijn zichzelf in een
positief daglicht te zetten, zijn ze niet helemaal blind voor de werkelijkheid en ze
willen ook graag zorgen dat ze accuraat zijn.
Het kan soms zo zijn dat deze motieven in dezelfde richting trekken, maar ook dat ze allebei
in een andere richting trekken. Soms doe je namelijk iets omdat je je daardoor hoopt goed te
gaan voelen, hoewel de kans dat het juist is niet heel groot is. Hier ligt aan jou dus de keuze
wat je belangrijker vind, het juist hebben of een goed gevoel hebben.
Zelfrechtvaardiging: Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van zichzelf en hun
sociale kring te hebben om hun zelfvertrouwen hoog te houden. Ze zullen tegen zichzelf
bepaald gedrag rechtvaardigen wat misschien tegenstrijdig lijkt. Ze vinden goed voelen en
de makkelijke weg fijner dan kritisch naar zichzelf kijken.
Sociale cognitie: hoe mensen informatie kiezen, interpreteren, herinneren en gebruiken om
hun afwegingen te maken.
Culturele verschillen: Veel onderzoek word gedaan bij WEIRD mensen (Western,
Educated, Industrialized, Rich en Democratische achtergrond), voor theoriëen is het ook
goed om naar andere culturen te kijken omdat je dan kan zien of een theorie universeel is en
wat de sociale invloeden voor een rol spelen. Mensen hebben eigenlijk allemaal dezelfde
gereedschappen, maar sociale invloeden en cultuur bepalen welke gereedschappen ze het
meest inzetten.
,Sociale psychologen bestuderen hun vakgebied deels uit interesse omdat ze gewoon
benieuwd zijn maar ook heel erg om bij te dragen aan het oplossen van sociale problemen.:
- geweld en vooroordelen
- Hoe je mensen tot verstandige beslissingen kan laten komen
- hoe onderwijs kan worden verbeterd
- etc.
H 3 sociale cognitie
Het grootste verschil waar mensen beter in zijn dan kunstmatige intelligentie is het
inschatten waarom iemand iets doet.
Sociale cognitie: Hoe mensen over zichzelf en de sociale wereld denken, hoe mensen
selecteren, interpreteren, onthouden en gebruik maken van sociale informatie om
afwegingen en beslissingen te maken.
Automatisch denken: denken zonder bewustzijn, intentie, vrije wil en moeite. Het gaat heel
snel en je gebruikt het bijvoorbeeld als je een nieuw iemand ontmoet, dan heb je al heel snel
een oordeel over deze persoon gemaakt zonder bewust na te denken.
schema's: mentale structuren die onze kennis van de sociale wereld organiseren. Het
beïnvloedt welke informatie ons opvalt, waar we over nadenken en onthouden.
Korsakovs syndroom: Je kan geen schema’s maken, mensen met deze aandoening
verliezen de mogelijkheid nieuwe dingen te onthouden, waardoor alles wat ze tegenkomen
moeten doen alsof ze het nog nooit eerder hebben gedaan.
Hoe meer onwetendheid je hebt, hoe groter de kans is dat je terugvalt op je schema’s.
Verschillende soorten schema’s:
- accessibility: Welk schema of concept het meest voor in de gedachten zit is het
meest waarschijnlijk om gebruikt te worden voor oordelen over de sociale wereld.
Dit kan zo zijn omdat het chronisch in je gedachten is door ervaringen.
Ook kan iets toegankelijk zijn als het lijkt op een doel dat je rond die periode hebt, als
jij aan het leren bent voor een toets is het mogelijk dat je sneller de inhoud van die
toets gebruikt om dingen te verklaren.
Als laatste kan een schema ook toegankelijk zijn doordat je recent iets hebt
meegemaakt.
Priming: het proces waarbij je recente ervaringen de toegankelijkheid van een schema,
eigenschap, concept of doel vergroten. Ook is het belangrijk dat het toe te passen is op de
gegeven situatie.
Automatic goal pursuit: Welk doel van jou is het laatst actief geweest in jouw gedachten?
Dit heeft waarschijnlijk invloed op hoe je handelt.
, Metaforen over het lichaam en geest: Als je iets hoort, ruikt of ziet wat je aangenaam vindt
ben je positiever, de kans dat je iemand sneller vertrouwt is dan ook groter.
Mental shortcuts: in plaats alle mogelijkheden afwegen een paar uitkiezen en die goed
bestuderen.
Judgemental heuristics: mentale shortcuts die mensen gebruiken om afwegingen sneller
en efficiënter te maken.
Availability heuristic: je maakt je afweging op basis van het eerste wat in je gedachten
schiet.
Representativeness heuristic: een mentale shortcut om iets te classificeren aan iets
vergelijkbaars.
Base rate heuristic: informatie over de frequentie van leden van verschillende categorieën
in de populatie.
Elke cultuur gebruikt schema’s, maar hoe die worden ingevuld hangt af van de cultuur.
Analytic thinking style: wordt veel in de westerse cultuur gebruikt, focust vooral op de
onderwerpen van een object en minder op de achtergrond
Holistic thinking style: wordt meer in het oost Azië gebruikt, focust meer op de algemene
context.
controlled thinking: thinking that is conscious, intentional, voluntary and effortful
Counterfactual thinking: Mentaal een aspect uit het verleden veranderen om voor te
stellen hoe het had kunnen zijn.
Planning fallacy: de neiging van mensen om te optimistisch te denken over hoe snel ze een
project af zullen hebben, zelfs als ze vergelijkbare projecten ook niet in die tijd afkregen. Dit
komt omdat mensen de gewoonte hebben te denken dat het deze keer anders zal zijn dan
de andere keren.
H 4 motivatie en emoties
Social perception: de studie naar hoe mensen indrukken vormen van andere mensen en
wat ze daarvan afleiden.
Veel mensen willen graag het gedrag van anderen observeren en verklaren omdat ze dan
beter begrijpen en kunnen voorspellen wat er in hun sociale omgeving gebeurt.
Vaak weten wij niet waarom mensen zich gedragen zoals ze doen, ze verbergen hun
intenties, daarom moeten wij afgaan op hoe zij zich gedragen en kleine social cues en ook
moeten we letten op non-verbale communicatie.
