H1: Theoretische scholen
Communicatiewetenschap:
Bestudeert gedrag, mens en maatschappij.
Sinds een paar decennia is communicatie ook echt een wetenschap, het raakte na de Tweede
Wereldoorlog in een stroomversnelling.
Krijgt kritiek, omdat het aandachtsgebied te breed en de wetenschappelijke basis te smal zou
zijn.
Er is niet één theorie; veel uiteenlopende inzichten en benaderingen.
Littlejohn en Foss: Theories of Human Communication
De communicatietheorie van Littlejohn en Foss staat bekend als het meest degelijke overzicht van
communicatie. Zij onderscheiden 7 vormen van denken in de communicatie:
1. Retorica: kunst van het spreken en overtuigen.
2. Semiotiek: analyseren van de betekenis van woorden en beelden. Dit kan op twee manieren:
- Denotatief: betekenis van het woord in het woordenboek.
- Connotatief: het gevoel dat iemand bij een woord heeft.
3. Kritische school: wil niet alleen de werkelijkheid verklaren, maar ook veranderen. Legt
drijfveren en machtsverhoudingen bloot en wil deze verklaren. Dit gebeurt vaak vanuit de
drijfveren als machtswellust, frustratie of angst.
4. Fenomenologie: hoe signaleren en interpreteren mensen bepaalde fenomenen.
5. Sociocultureel: gaan ervan uit dat omgangsvormen en communicatie niet via individuen
maar via interacties van groepen zich ontwikkelen.
6. Cybernetica: analyseren van de besturing van biologische en mechanische systemen met
behulp van feedback. Bekend voorbeeld: Zender, Boodschap, Medium, Ontvanger.
7. Sociaalpsychologisch: het voorspellen van verschillen in gedrag en communicatie door
factoren als kennis en aanleg.
Communicatie is een proces waarbij informatie wordt overgedragen.
De communicatieprofessional maakt werk van het hoe, waar en wanneer organisaties
communiceren.
Alles van beeld en tekst wat een bedrijf naar buiten brengt of intern communiceert, bedenkt de
communicatieprofessional.
Communicatiemanagement , geen groep mensen, maar een term! Het starten, sturen en steunen
van communicatie voor een organisatie.
Het proces achter het bedenken van alle interne en externe communicatie binnen een bedrijf.
Communicatietheorie Van Ruler:
De communicatietheorie van Van Ruler onderscheidt 5 vormen van denken. Deze benaderingen
bieden ieder een strategie om een doel te bereiken. Welke benadering het beste werkt hangt van de
context af. De 5 vormen zijn:
1. Informationele benadering: informeren van burgers.
, 2. Persuasieve benadering: overtuigen van burgers.
3. Relationele benadering: onderling begrip en ruimte voor het horen van meningen van
burgers.
4. Interpretatieve benadering: gedeelde meningen en belangen die allemaal meetellen.
5. Kritische benadering: alle benaderingen gebruiken om zo maatschappelijke legitimatie te
creëren.
Met een communicatie uiting wil je eigenlijk in 3 stappen dingen bereiken:
1. Kennis: weten en begrijpen van het onderwerp.
- Stap 1: naamsbekendheid creëren.
- Stap 2: het blijven hangen en weten van de boodschap of organisatie.
2. Houding: hoe je tegenover de informatie staat en hoe betrokken je bent (engagement).
3. Gedrag: hoe je op de kennis handelt.
Een conceptueel model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid waarbij een
verklarende of voorspellende theorie kan worden getest.
, H2: Praktische Dilemma’s
2.1 Verzoenen in plaats van kiezen
Dilemma: een keuze tussen twee gelijkwaardige ideeën die even aantrekkelijk of onaantrekkelijk zijn.
De keuze die je maakt bij een dilemma hangt af van je ervaring, doelen en waarden van jezelf en de
organisatie.
Er is een grote vraag naar het afleggen van verantwoording. Daarom moeten bedrijven zich steeds
transparanter opstellen. Transparantie is de mate waarin je open bent als organisatie. Wanneer een
bedrijf transparant is biedt dit kansen in vertrouwen en waardering van de omgeving.
3 dilemma’s in communicatie zijn:
1. Open vs gesloten communiceren: hoe transparant ben je als organisatie.
- Open: je bent transparant, wat vertrouwen geeft. Maar je kunt geen geheimen meer
hebben.
- Gesloten: Je hebt controle over je eigen organisatie en hoeft niet gelijk alles naar
buiten te brengen. Maar er is minder vertrouwen vanuit de consument.
2. Monoloog vs dialoog: in hoeverre zendt je informatie en luister en praat je met de klant.
- Monoloog: je kunt in één keer veel mensen bereiken, maar moeilijk feedback
ontvangen.
- Dialoog: biedt veel kans op begrip en vertrouwen en er is veel ruimte voor feedback.
Maar dit kost wel veel tijd en je kunt moeilijk een grote groep bereiken.
3. Feit vs boodschap: hoe betrouwbaar en hoe aantrekkelijk je communicatie is.
- Feit: betrouwbaar, maar kan wel minder aantrekkelijk zijn.
- Boodschap: aantrekkelijk en stimulerend, maar wel minder betrouwbaar.
2.2 Open versus gesloten
Niet iedereen is positief over transparantie.
- Pessimisten: zijn negatief, zij vinden dat transparantie het vertrouwen in de samenleving
verpest en alles vast zet in regels en dat maakt je minder flexibel. Ook vinden ze dat de grote
toename van transparantie mensen zoveel informatie geeft dat je hierin de bomen niet meer
door het bos kunt zien. factoren
- Realisten: zien zowel de voor- als nadelen in van transparantie. Erkennen het krachtige effect
van transparantie, maar zien ook in dat het positief of negatief kan uitpakken.
- Optimisten/idealisten: zijn enorm positief, willen nog veel meer transparantie in de wereld.
Zij vinden dat transparantie leidt tot meer vertrouwen en emancipatie.
Onderstaande figuur probeert de verschillende beelden van de optimisten, pessimisten en realisten
in beeld te brengen. Hier zie je dat het heel belangrijk is om een goede balans te vinden tussen de
transparantie, vertrouwen en flexibiliteit.
, Wat waarheid is, dat is een moeilijk vraagstuk. Er zijn veel verschillende waarheden voor
verschillende mensen, dit hangt erg af van hoe jij in het leven staat en wat jou overtuigingen en
cultuur is. Bijvoorbeeld jouw timeline van Google is gebaseerd op jouw klikgedrag, daarom is ieders
wereldbeeld anders en leeft iedereen hun eigen bubbel.
Voordelen transparantie naar stakeholders toe:
1. Betere relatie met:
- Aandeelhouders
- De financiële gemeenschap
- Overheden en andere regelgevende autoriteiten
Dit zorgt voor meer vertrouwen want ze weten wat er met hun geld gebeurd.
2. Betere zichtbaarheid voor consumenten
3. Betere samenwerking met leveranciers
4. Verbeterde werknemerstevredenheid
5. Verbeterde waarde van het bedrijf (en eventuele aandelen)
Nadelen transparantie naar stakeholders toe:
1. Kwetsbaarheid
2. Mogelijk misbruik van toegenomen kennis. Dit kan zijn door verschillende partijen:
- Concurrenten die de strategie dwarsbomen of overnemen
- Vakbonden kunnen tegengestelde belangen hebben
Communicatiewetenschap:
Bestudeert gedrag, mens en maatschappij.
Sinds een paar decennia is communicatie ook echt een wetenschap, het raakte na de Tweede
Wereldoorlog in een stroomversnelling.
Krijgt kritiek, omdat het aandachtsgebied te breed en de wetenschappelijke basis te smal zou
zijn.
Er is niet één theorie; veel uiteenlopende inzichten en benaderingen.
Littlejohn en Foss: Theories of Human Communication
De communicatietheorie van Littlejohn en Foss staat bekend als het meest degelijke overzicht van
communicatie. Zij onderscheiden 7 vormen van denken in de communicatie:
1. Retorica: kunst van het spreken en overtuigen.
2. Semiotiek: analyseren van de betekenis van woorden en beelden. Dit kan op twee manieren:
- Denotatief: betekenis van het woord in het woordenboek.
- Connotatief: het gevoel dat iemand bij een woord heeft.
3. Kritische school: wil niet alleen de werkelijkheid verklaren, maar ook veranderen. Legt
drijfveren en machtsverhoudingen bloot en wil deze verklaren. Dit gebeurt vaak vanuit de
drijfveren als machtswellust, frustratie of angst.
4. Fenomenologie: hoe signaleren en interpreteren mensen bepaalde fenomenen.
5. Sociocultureel: gaan ervan uit dat omgangsvormen en communicatie niet via individuen
maar via interacties van groepen zich ontwikkelen.
6. Cybernetica: analyseren van de besturing van biologische en mechanische systemen met
behulp van feedback. Bekend voorbeeld: Zender, Boodschap, Medium, Ontvanger.
7. Sociaalpsychologisch: het voorspellen van verschillen in gedrag en communicatie door
factoren als kennis en aanleg.
Communicatie is een proces waarbij informatie wordt overgedragen.
De communicatieprofessional maakt werk van het hoe, waar en wanneer organisaties
communiceren.
Alles van beeld en tekst wat een bedrijf naar buiten brengt of intern communiceert, bedenkt de
communicatieprofessional.
Communicatiemanagement , geen groep mensen, maar een term! Het starten, sturen en steunen
van communicatie voor een organisatie.
Het proces achter het bedenken van alle interne en externe communicatie binnen een bedrijf.
Communicatietheorie Van Ruler:
De communicatietheorie van Van Ruler onderscheidt 5 vormen van denken. Deze benaderingen
bieden ieder een strategie om een doel te bereiken. Welke benadering het beste werkt hangt van de
context af. De 5 vormen zijn:
1. Informationele benadering: informeren van burgers.
, 2. Persuasieve benadering: overtuigen van burgers.
3. Relationele benadering: onderling begrip en ruimte voor het horen van meningen van
burgers.
4. Interpretatieve benadering: gedeelde meningen en belangen die allemaal meetellen.
5. Kritische benadering: alle benaderingen gebruiken om zo maatschappelijke legitimatie te
creëren.
Met een communicatie uiting wil je eigenlijk in 3 stappen dingen bereiken:
1. Kennis: weten en begrijpen van het onderwerp.
- Stap 1: naamsbekendheid creëren.
- Stap 2: het blijven hangen en weten van de boodschap of organisatie.
2. Houding: hoe je tegenover de informatie staat en hoe betrokken je bent (engagement).
3. Gedrag: hoe je op de kennis handelt.
Een conceptueel model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid waarbij een
verklarende of voorspellende theorie kan worden getest.
, H2: Praktische Dilemma’s
2.1 Verzoenen in plaats van kiezen
Dilemma: een keuze tussen twee gelijkwaardige ideeën die even aantrekkelijk of onaantrekkelijk zijn.
De keuze die je maakt bij een dilemma hangt af van je ervaring, doelen en waarden van jezelf en de
organisatie.
Er is een grote vraag naar het afleggen van verantwoording. Daarom moeten bedrijven zich steeds
transparanter opstellen. Transparantie is de mate waarin je open bent als organisatie. Wanneer een
bedrijf transparant is biedt dit kansen in vertrouwen en waardering van de omgeving.
3 dilemma’s in communicatie zijn:
1. Open vs gesloten communiceren: hoe transparant ben je als organisatie.
- Open: je bent transparant, wat vertrouwen geeft. Maar je kunt geen geheimen meer
hebben.
- Gesloten: Je hebt controle over je eigen organisatie en hoeft niet gelijk alles naar
buiten te brengen. Maar er is minder vertrouwen vanuit de consument.
2. Monoloog vs dialoog: in hoeverre zendt je informatie en luister en praat je met de klant.
- Monoloog: je kunt in één keer veel mensen bereiken, maar moeilijk feedback
ontvangen.
- Dialoog: biedt veel kans op begrip en vertrouwen en er is veel ruimte voor feedback.
Maar dit kost wel veel tijd en je kunt moeilijk een grote groep bereiken.
3. Feit vs boodschap: hoe betrouwbaar en hoe aantrekkelijk je communicatie is.
- Feit: betrouwbaar, maar kan wel minder aantrekkelijk zijn.
- Boodschap: aantrekkelijk en stimulerend, maar wel minder betrouwbaar.
2.2 Open versus gesloten
Niet iedereen is positief over transparantie.
- Pessimisten: zijn negatief, zij vinden dat transparantie het vertrouwen in de samenleving
verpest en alles vast zet in regels en dat maakt je minder flexibel. Ook vinden ze dat de grote
toename van transparantie mensen zoveel informatie geeft dat je hierin de bomen niet meer
door het bos kunt zien. factoren
- Realisten: zien zowel de voor- als nadelen in van transparantie. Erkennen het krachtige effect
van transparantie, maar zien ook in dat het positief of negatief kan uitpakken.
- Optimisten/idealisten: zijn enorm positief, willen nog veel meer transparantie in de wereld.
Zij vinden dat transparantie leidt tot meer vertrouwen en emancipatie.
Onderstaande figuur probeert de verschillende beelden van de optimisten, pessimisten en realisten
in beeld te brengen. Hier zie je dat het heel belangrijk is om een goede balans te vinden tussen de
transparantie, vertrouwen en flexibiliteit.
, Wat waarheid is, dat is een moeilijk vraagstuk. Er zijn veel verschillende waarheden voor
verschillende mensen, dit hangt erg af van hoe jij in het leven staat en wat jou overtuigingen en
cultuur is. Bijvoorbeeld jouw timeline van Google is gebaseerd op jouw klikgedrag, daarom is ieders
wereldbeeld anders en leeft iedereen hun eigen bubbel.
Voordelen transparantie naar stakeholders toe:
1. Betere relatie met:
- Aandeelhouders
- De financiële gemeenschap
- Overheden en andere regelgevende autoriteiten
Dit zorgt voor meer vertrouwen want ze weten wat er met hun geld gebeurd.
2. Betere zichtbaarheid voor consumenten
3. Betere samenwerking met leveranciers
4. Verbeterde werknemerstevredenheid
5. Verbeterde waarde van het bedrijf (en eventuele aandelen)
Nadelen transparantie naar stakeholders toe:
1. Kwetsbaarheid
2. Mogelijk misbruik van toegenomen kennis. Dit kan zijn door verschillende partijen:
- Concurrenten die de strategie dwarsbomen of overnemen
- Vakbonden kunnen tegengestelde belangen hebben
