Inhoudsopgave
Samenvatting week 1 politicologie Legitimiteit 2
Samenvatting week 2 politicologie Rechtvaardigheid 10
Samenvatting week 3 politicologie Rechten 15
Samenvatting week 4 politicologie Democratie 21
Samenvatting week 5 politicologie Ideologie 27
Samenvatting week 6 politicologie Gelijkheid 33
Samenvatting week 7 politicologie Vrijheid 39
, 2
Samenvatting week 1 politicologie Legitimiteit
Boek hoofdstuk 2, aantekeningen hoorcollege
Wie krijgt wat?
Wie bepaalt dat? > draait om legitimiteit
(BOEK) Legitimiteit van een politieke orde / legitieme politieke orde=
Beslissingen over publieke zaken zijn gerechtvaardigd of gewettigd. Macht wordt op een of
andere rechtvaardige manier uitgeoefend, of op zijn minst te rechtvaardigen is.
Wanneer we spreken over de legitimiteit van de politieke orde, bedoelen we dat macht op een
rechtvaardige manier wordt uitgeoefend, of op zijn minst te rechtvaardigen is.
(BOEK) Een politieke orde is aanwezig waar een instelling bestaat die zeggenschap heeft
over mensen. Zeggenschap betekent dat een instelling beslissingen mag nemen die boven die
van mensen gaan, en ook, als het moet, die beslissingen zo nodig mag afdwingen.
(BOEK) Politieke orde is geen vanzelfsprekendheid; soms twijfelen mensen aan de
legitimiteit van de machthebbers, en soms aan de legitimiteit van het verzet tegen die macht. Er
is eigenlijk altijd wel spanning tussen politieke orde en samenleving, tussen publieke en private
zaken. (chatgpt): spanning tussen wat de overheid wil en wat mensen zelf willen of doen.
Legitimiteit van de staat
Hoe de legitimiteit van de staat wordt begrepen, hangt af van de filosoof.
Karl Marx (communisme)
In de Marxistische theorie is de staat de institutie door middel waarvan de macht van één klasse
(de bourgeoisie) is georganiseerd om een andere klasse (de arbeidersklasse) te onderdrukken.”
De staat is een instituut waarin de macht van een klasse is georganiseerd om een andere
klasse te onderdrukken.
(chatgpt) Volgens de Marxistische theorie is de staat een middel waarmee de rijkere klasse (de
bourgeoisie) haar macht gebruikt om de arbeidersklasse te onderdrukken.
Nationalistische politiek/ burgerlijk denken
De staat wordt gezien als de politieke belichaming van de natie. De natie moet samenvallen met
de staat. De staat wordt gezien als de politieke belichaming van de natie. De natie moet
samenvallen met de staat. (chatgpt) Nationalistische politiek betekent dat het land (staat) en het
volk (natie) bij elkaar horen en samen één moeten zijn.
Kenmerken van de staat
- Grondgebied
- Inwoners
- Erkenning door andere gebieden en landen
- Geweldsmonopolie
, 3
Legitimiteit is altijd een onderwerp van discussie, iedereen verstaat er wat anders onder.
(chatgpt en online samenvattingen) definitie legitimiteit (alleen voor mezelf even ter
verduidelijking dus dit niet leren!!!):
- Een politieke macht of overheid rechtmatig is en daarom met het recht en regels en
offers mag opleggen en afdwingen.
- Mensen erkennen dat de overheid het recht heeft beslissingen te maken, zelfs als die
hen iets kosten of beperkingen opleggen.
- De mate waarin mensen accepteren dat een politieke macht of overheid het recht heeft
om regels te maken, beslissingen te nemen en deze af te dwingen.
- Het vermogen om beslissingen te rechtvaardigen en te laten accepteren.
- Omvat begrippen als acceptatie, rechtvaardigheid en instemming van de bevolking.
Drie vormen van legitimiteit:
politieke macht kan op drie manieren legitiem zijn:
1. Machtsoverwicht
Effectieve controle over een grondgebied: de vorming van een staat steunend op een
geweldsmonopolie. (chatgpt): omdat ze de sterkste zijn; ze hebben controle over het gebied en
het geweldsmonopolie.
Voorbeeld: een land met een leger dat andere landen overheerst (oorlog, geweld,
onderdrukking). Dit wordt niet als moreel aanvaardbaar gezien.
2. Beroep op hoger recht
Uit een vorm van recht dat hoger staat dan het positieve recht (de wetten die politieke macht
uitvaardigt). (chatgpt): omdat ze zich beroepen op hogere regels; bijvoorbeeld morele of
godsdienstige principes die boven gewone wetten staan.
Voorbeeld: Lodewijk XIV (“De staat, dat ben ik”). Zijn macht werd gekoppeld aan de wil van
God- hij was de goddelijke heerser van Frankrijk.
3. Instemming van de onderworpenen
Instemming van degenen die aan politieke macht onderworpen zijn. (chatgpt): Dat de mensen
die door de regering worden bestuurd, het ermee eens zijn.
Voorbeeld: in Nederland had de VVD tien jaar lang de macht. Burgers hebben ermee ingestemd
door te stemmen op Mark Rutte. Dit idee van legitimiteit is relatief nieuw en kwam pas na de
middeleeuwen op.
(BOEK) (meest bekende) Verschillende bronnen van legitimiteit:
- Voorouderlijke traditie
- Goddelijke openbaring
- Kosmische orde (chatgpt): De wereld heeft een vaste volgorde of natuurlijke regels waar
alles zich aan houdt.
- Instemming van burgers
- Redelijkheid
- Mensenrechten
, 4
(BOEK) Geen van die bronnen is voor iedereen vanzelfsprekend; wat voor de één legitiem
is, vindt de ander onzin of verkeerd. Hoe dan ook: er moet iets zijn in naam waarvan macht
wordt uitgeoefend.
De klassieke opvatting van legitimiteit
Volgens Griekse filosofen moet men een bepaalde vorm van wijsheid en ervaring bezitten om
te kunnen bepalen wat legitimiteit is. 3 Criteria van legitimiteit:
1. Streeft de politieke orde de juiste doelen na?
2. Worden deze doelen daadwerkelijk bereikt?
3. Gebeurt het nastreven van deze doelen op een rechtvaardige manier?
/(BOEK) Criteria van legitimiteit: vraag of de uitoefening van politieke macht legitiem is, hangt
af van:
1. De juistheid van de doeleinden van de politieke orde
2. De doeltreffendheid van de politieke macht
3. De redelijkheid en rechtvaardigheid van het geheel (middelen en doelen).
(BOEK) Dat laatste (punt 3) wijst naar een groter verband waarbinnen een politieke orde
optreedt. Het grote strijdpunt is daarbij altijd geweest: wortelt politieke macht ‘in het recht van
de sterkste’ (machtigste bepaalt) of in een universeel idee van redelijkheid en rechtvaardigheid
(alle partijen zijn gelijkwaardig)?
(BOEK) Van oudsher bestaat de politieke filosofie (tegen de opvatting van de sofisten die het
recht van de sterksten verdedigen) de overtuiging dat de uitoefening van politieke macht slechts
dan gerechtvaardigd is wanneer dit een gemeenschappelijk belang dient .
Het beste is een regering die aan alle bevolkingsgroepen recht doet.
Het gemeenschappelijk belang is het belang van alle burgers en vooral van alle burgers
gezamenlijk. Dit belang alleen, is de grond van de legitimiteit van politieke macht.
(BOEK) Aristoteles vond dat een regering pas goed is als ze het belang van iedereen dient.
● In een plutocratie regeren de rijken vooral voor hun eigen voordeel.
● In een democratie (zoals hij het bedoelde) kunnen de arme meerderheid soms de macht
gebruiken om vooral zichzelf te bevoordelen.
(BOEK) Beide vormen zijn dus verkeerd, omdat één groep de macht gebruikt voor eigenbelang.
Aristoteles vond dat een goede regering het gemeenschappelijk belang moet dienen: wat goed
is voor alle burgers samen, niet voor één groep.
(BOEK) Het is niet zo moeilijk om te zien wanneer een regering niet eerlijk is, namelijk als ze
maar één groep bevoordeelt.
Maar het is veel moeilijker om te bepalen wat wél eerlijk en legitiem is, wat is het algemeen
belang? en wie dat mag bepalen.
Samenvatting week 1 politicologie Legitimiteit 2
Samenvatting week 2 politicologie Rechtvaardigheid 10
Samenvatting week 3 politicologie Rechten 15
Samenvatting week 4 politicologie Democratie 21
Samenvatting week 5 politicologie Ideologie 27
Samenvatting week 6 politicologie Gelijkheid 33
Samenvatting week 7 politicologie Vrijheid 39
, 2
Samenvatting week 1 politicologie Legitimiteit
Boek hoofdstuk 2, aantekeningen hoorcollege
Wie krijgt wat?
Wie bepaalt dat? > draait om legitimiteit
(BOEK) Legitimiteit van een politieke orde / legitieme politieke orde=
Beslissingen over publieke zaken zijn gerechtvaardigd of gewettigd. Macht wordt op een of
andere rechtvaardige manier uitgeoefend, of op zijn minst te rechtvaardigen is.
Wanneer we spreken over de legitimiteit van de politieke orde, bedoelen we dat macht op een
rechtvaardige manier wordt uitgeoefend, of op zijn minst te rechtvaardigen is.
(BOEK) Een politieke orde is aanwezig waar een instelling bestaat die zeggenschap heeft
over mensen. Zeggenschap betekent dat een instelling beslissingen mag nemen die boven die
van mensen gaan, en ook, als het moet, die beslissingen zo nodig mag afdwingen.
(BOEK) Politieke orde is geen vanzelfsprekendheid; soms twijfelen mensen aan de
legitimiteit van de machthebbers, en soms aan de legitimiteit van het verzet tegen die macht. Er
is eigenlijk altijd wel spanning tussen politieke orde en samenleving, tussen publieke en private
zaken. (chatgpt): spanning tussen wat de overheid wil en wat mensen zelf willen of doen.
Legitimiteit van de staat
Hoe de legitimiteit van de staat wordt begrepen, hangt af van de filosoof.
Karl Marx (communisme)
In de Marxistische theorie is de staat de institutie door middel waarvan de macht van één klasse
(de bourgeoisie) is georganiseerd om een andere klasse (de arbeidersklasse) te onderdrukken.”
De staat is een instituut waarin de macht van een klasse is georganiseerd om een andere
klasse te onderdrukken.
(chatgpt) Volgens de Marxistische theorie is de staat een middel waarmee de rijkere klasse (de
bourgeoisie) haar macht gebruikt om de arbeidersklasse te onderdrukken.
Nationalistische politiek/ burgerlijk denken
De staat wordt gezien als de politieke belichaming van de natie. De natie moet samenvallen met
de staat. De staat wordt gezien als de politieke belichaming van de natie. De natie moet
samenvallen met de staat. (chatgpt) Nationalistische politiek betekent dat het land (staat) en het
volk (natie) bij elkaar horen en samen één moeten zijn.
Kenmerken van de staat
- Grondgebied
- Inwoners
- Erkenning door andere gebieden en landen
- Geweldsmonopolie
, 3
Legitimiteit is altijd een onderwerp van discussie, iedereen verstaat er wat anders onder.
(chatgpt en online samenvattingen) definitie legitimiteit (alleen voor mezelf even ter
verduidelijking dus dit niet leren!!!):
- Een politieke macht of overheid rechtmatig is en daarom met het recht en regels en
offers mag opleggen en afdwingen.
- Mensen erkennen dat de overheid het recht heeft beslissingen te maken, zelfs als die
hen iets kosten of beperkingen opleggen.
- De mate waarin mensen accepteren dat een politieke macht of overheid het recht heeft
om regels te maken, beslissingen te nemen en deze af te dwingen.
- Het vermogen om beslissingen te rechtvaardigen en te laten accepteren.
- Omvat begrippen als acceptatie, rechtvaardigheid en instemming van de bevolking.
Drie vormen van legitimiteit:
politieke macht kan op drie manieren legitiem zijn:
1. Machtsoverwicht
Effectieve controle over een grondgebied: de vorming van een staat steunend op een
geweldsmonopolie. (chatgpt): omdat ze de sterkste zijn; ze hebben controle over het gebied en
het geweldsmonopolie.
Voorbeeld: een land met een leger dat andere landen overheerst (oorlog, geweld,
onderdrukking). Dit wordt niet als moreel aanvaardbaar gezien.
2. Beroep op hoger recht
Uit een vorm van recht dat hoger staat dan het positieve recht (de wetten die politieke macht
uitvaardigt). (chatgpt): omdat ze zich beroepen op hogere regels; bijvoorbeeld morele of
godsdienstige principes die boven gewone wetten staan.
Voorbeeld: Lodewijk XIV (“De staat, dat ben ik”). Zijn macht werd gekoppeld aan de wil van
God- hij was de goddelijke heerser van Frankrijk.
3. Instemming van de onderworpenen
Instemming van degenen die aan politieke macht onderworpen zijn. (chatgpt): Dat de mensen
die door de regering worden bestuurd, het ermee eens zijn.
Voorbeeld: in Nederland had de VVD tien jaar lang de macht. Burgers hebben ermee ingestemd
door te stemmen op Mark Rutte. Dit idee van legitimiteit is relatief nieuw en kwam pas na de
middeleeuwen op.
(BOEK) (meest bekende) Verschillende bronnen van legitimiteit:
- Voorouderlijke traditie
- Goddelijke openbaring
- Kosmische orde (chatgpt): De wereld heeft een vaste volgorde of natuurlijke regels waar
alles zich aan houdt.
- Instemming van burgers
- Redelijkheid
- Mensenrechten
, 4
(BOEK) Geen van die bronnen is voor iedereen vanzelfsprekend; wat voor de één legitiem
is, vindt de ander onzin of verkeerd. Hoe dan ook: er moet iets zijn in naam waarvan macht
wordt uitgeoefend.
De klassieke opvatting van legitimiteit
Volgens Griekse filosofen moet men een bepaalde vorm van wijsheid en ervaring bezitten om
te kunnen bepalen wat legitimiteit is. 3 Criteria van legitimiteit:
1. Streeft de politieke orde de juiste doelen na?
2. Worden deze doelen daadwerkelijk bereikt?
3. Gebeurt het nastreven van deze doelen op een rechtvaardige manier?
/(BOEK) Criteria van legitimiteit: vraag of de uitoefening van politieke macht legitiem is, hangt
af van:
1. De juistheid van de doeleinden van de politieke orde
2. De doeltreffendheid van de politieke macht
3. De redelijkheid en rechtvaardigheid van het geheel (middelen en doelen).
(BOEK) Dat laatste (punt 3) wijst naar een groter verband waarbinnen een politieke orde
optreedt. Het grote strijdpunt is daarbij altijd geweest: wortelt politieke macht ‘in het recht van
de sterkste’ (machtigste bepaalt) of in een universeel idee van redelijkheid en rechtvaardigheid
(alle partijen zijn gelijkwaardig)?
(BOEK) Van oudsher bestaat de politieke filosofie (tegen de opvatting van de sofisten die het
recht van de sterksten verdedigen) de overtuiging dat de uitoefening van politieke macht slechts
dan gerechtvaardigd is wanneer dit een gemeenschappelijk belang dient .
Het beste is een regering die aan alle bevolkingsgroepen recht doet.
Het gemeenschappelijk belang is het belang van alle burgers en vooral van alle burgers
gezamenlijk. Dit belang alleen, is de grond van de legitimiteit van politieke macht.
(BOEK) Aristoteles vond dat een regering pas goed is als ze het belang van iedereen dient.
● In een plutocratie regeren de rijken vooral voor hun eigen voordeel.
● In een democratie (zoals hij het bedoelde) kunnen de arme meerderheid soms de macht
gebruiken om vooral zichzelf te bevoordelen.
(BOEK) Beide vormen zijn dus verkeerd, omdat één groep de macht gebruikt voor eigenbelang.
Aristoteles vond dat een goede regering het gemeenschappelijk belang moet dienen: wat goed
is voor alle burgers samen, niet voor één groep.
(BOEK) Het is niet zo moeilijk om te zien wanneer een regering niet eerlijk is, namelijk als ze
maar één groep bevoordeelt.
Maar het is veel moeilijker om te bepalen wat wél eerlijk en legitiem is, wat is het algemeen
belang? en wie dat mag bepalen.
