Datum : 25 januari 2021
Opleider : NCOI
Naam opleiding : HBO Beleidsadviseur
Module : Bestuurskundig management
Eindcijfer : 9,5
,Samenvatting
De Universiteit Utrecht (UU) is een van de grootste universiteiten van Nederland, gevestigd in Utrecht
op het Utrecht Science Park (USP) en gelegen aan een van de drukste verkeersaders (A27/A28) van
Nederland. De toename van het aantal studenten, bezoekers van het nabijgelegen ziekenhuis en het
aantal bedrijven dat zich vestigt op het USP en op het nabijgelegen Kantorenpark Rijnsweerd (SKR)
leidt tot meer verkeersbewegingen en verhoogde CO2-uitstoot.
Het maatschappelijk vraagstuk richt zich op het realiseren van een centrale logistieke hub aan de
oostkant van Utrecht (HUB-Oost) met als doel: te komen tot reductie van binnenstedelijke logistieke
bewegingen, vermindering van de CO2-uitstoot en het verbeteren van de veiligheid, leefbaarheid en
bereikbaarheid. Dit als reactie op de huidige overspannen logistieke infrastructuur en de verwachte
toename daarvan wegens groei van de kantoorparken, geplande woningbouw en toename studenten,
alsmede het niet meer voldoen van de huidige fysieke locatie van de Centrale Goederenontvangst
(CGO). De UU neemt daarbij haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om de negatieve effecten
op het gebied van bereikbaarheid en leefbaarheid die ontstaan bij de uitvoer van de kernactiviteiten
aan te pakken. De missie van de UU verhoudt zich sterk tot het maatschappelijk vraagstuk.
De UU voldoet aan alle karakteristieken van de maatschappelijke onderneming. Marktwerking wordt
toegelaten en is in sommige gevallen essentieel. De relatie met de overheid gelet op wetgeving en
financiering is het sterkst. Dat plaatst de UU hoog in de Positioneringsdriehoek.
Uit de DESTEP-analyse blijkt dat de demografische, technologische en politieke omgeving sterk van
invloed zijn. Het sterke netwerk met de partners op het USP, de gemeente en de provincie en het
sterke imago van de UU op het gebied van duurzaamheid gelden als sterktes in de SWOT-analyse.
Zwaktes zijn de huidige fysieke locatie van de CGO en de samenstelling en opleiding van het
logistieke personeel. De TOWS-matrix levert vier hoofdaandachtspunten op voor potentiële
strategievorming. Uit de stakeholdersanalyse blijkt dat de gemeente Utrecht de belangrijkste
stakeholder en gezagsdrager is. Zonder instemming en toestemming van de gemeente is het niet
mogelijk HUB-Oost te realiseren. Uit de opgestelde strategische ruimtematrix blijkt dat er weinig
strategische ruimte is voor eigen beleid door met name de invloed van de overheden.
Volgens het stromenmodel van Kingdon voldoet het vraagstuk aan de drie voorwaarden van
agendavorming en staat voor beleidsmakers de window of opportunity open om het vraagstuk op de
beleidsagenda te zetten, waarna de beleidstheorie kan worden opgebouwd. Het vooraf opstellen van
het overzicht kan als hulpmiddel dienen bij het ex ante (vooraf kritisch), ex durante (gedurende
uitvoer) of ex post (achteraf beoordelen) evalueren van het beleid.
De doeleinden van het te formuleren beleid zijn voor de UU zowel intern als extern van aard, zo ook
voor de gemeente en provincie. Door inzet van directe hulpbronnen door de gemeente en de
provincie en middels wetgeving kunnen de doeleinden worden bereikt binnen het gestelde
tijdsvenster. Naast overheidsinstanties zijn er ook andere bij het proces betrokken actoren. Door
opstelling van het procesmodel ontstaat het beleidsoverzicht door de relaties tussen onderdelen van
het beleid te beschrijven in termen van inputs en outputs van maatschappelijke processen. Om het
doel te bereiken is de UU sterk afhankelijk van de juridische, economische en communicatieve
sturingsmodellen toegepast door de gemeente en de provincie, alsook van de bestuurlijke reikwijdte
om tot sancties over te gaan bij niet conforme naleving. Aanpassing van de juridische teksten van
inkoopovereenkomsten (juridisch), open dialoog met leveranciers en medewerkers en het
inschakelen van de media (communicatief) zijn de door de UU in te zetten sturingsmiddelen.
Fundamentele valkuilen als subjectiviteit op de eigen analyses, tunnelvisie op de eigen strategie, het
onvoorspelbare gedrag van actoren (eigen belang, ambitie) of veranderingen in de omgeving kunnen
de verwachtingen rondom de uitkomsten sterk beïnvloeden of verstoren. Methodologisch gezien is
het raadzaam, beperkt gebruik te maken van analysetechnieken om infobesitas te voorkomen, de
focus te leggen op de hoofdzaken en toets- en evaluatiemomenten in te bouwen. Het al in een vroeg
stadium inschakelen van extern advies in de begeleiding, geregeld bij elkaar komen, ruimte en
aandacht geven aan elkaars standpunten en blijvend communiceren naar zowel interne als externe
stakeholders kan het strategieproces aanzienlijk bevorderen, waardoor de uiteindelijke uitkomst dicht
bij de verwachte uitkomst kan komen te liggen. Het creëren van draagvlak is essentieel.
,Inhoudsopgave
1. Inleiding ............................................................................................................................................ 1
1.1. Leeswijzer ................................................................................................................................. 1
2. Omschrijving van het maatschappelijk vraagstuk. ........................................................................... 1
2.1. Context van het maatschappelijk vraagstuk ............................................................................. 1
2.2. Duurzaamheid als maatschappelijke waarde ........................................................................... 1
2.3. Verband tussen context maatschappelijk vraagstuk en de maatschappelijke waarde ............ 1
2.4. Maatschappelijke verantwoordelijkheid .................................................................................... 2
2.5. Definiëring van het maatschappelijk vraagstuk ........................................................................ 2
3. Positionering Universiteit Utrecht ..................................................................................................... 2
3.1. De universiteit als maatschappelijke organisatie ...................................................................... 2
3.2. Positioneringsdriehoek ............................................................................................................. 2
3.2.1. De overheid ......................................................................................................................... 2
3.2.2. De markt .............................................................................................................................. 2
3.2.3. De burger ............................................................................................................................ 2
3.3. Conclusie .................................................................................................................................. 2
4. Missie van de Universiteit Utrecht ................................................................................................... 2
4.1. Analyse van de missie .............................................................................................................. 3
4.2. Raakvlakken maatschappelijk vraagstuk en de missie ............................................................ 3
5. Analyse van de omgeving ................................................................................................................ 3
5.1. Stakeholdersanalyse ................................................................................................................ 3
5.2. Conclusie .................................................................................................................................. 4
6. Strategische ruimte voor probleemaanpak ...................................................................................... 4
6.1. Strategische ruimtematrix ......................................................................................................... 4
6.2. Conclusie Strategische ruimtematrix ........................................................................................ 4
7. Vertaling maatschappelijk vraagstuk naar beleidsprobleem ........................................................... 4
7.1. Het model van Kingdon toegepast op het maatschappelijk vraagstuk ..................................... 4
7.2. Beleidsbeslissers en beïnvloeders ........................................................................................... 5
7.3. Conclusie .................................................................................................................................. 5
8. Opbouw van de beleidstheorie en benoemen van instrumenten .................................................... 5
8.1. Argumenten waarop het beleid gebaseerd kan worden ........................................................... 5
8.2. Veronderstellingen die aan het beleid ten grondslag kunnen liggen ........................................ 5
8.3. Doeleinden, middelen en tijdskeuzen ....................................................................................... 6
8.4. Beleidsstructuur en in te zetten beleidsinstrumenten ............................................................... 6
8.5. Conclusie .................................................................................................................................. 6
9. Advies over besluitvorming, methoden en technieken voor creëren van draagvlak ....................... 6
9.1. Besluitvorming .......................................................................................................................... 7
9.2. Draagvlak .................................................................................................................................. 7
9.3. Regie strategieproces ............................................................................................................... 7
9.4. Valkuilen ................................................................................................................................... 7
Bijlagen ......................................................................................................................................... 8
Bijlage I Organogram ................................................................................................................ 8
, Bijlage II Positioneringsdriehoek .............................................................................................. 8
Bijlage III Karakteristieken van de maatschappelijke onderneming ......................................... 8
Bijlage IV Analyse van de missie (Mouwen, 2011) .................................................................. 9
Bijlage V Analyse van de omgeving DESTEP-analyse ............................................................ 9
Bijlage VI SWOT-analyse ....................................................................................................... 11
Bijlage VII TOWS-matrix ......................................................................................................... 11
Bijlage VIII Stakeholdersanalyse ............................................................................................ 12
Bijlage IX Strategische ruimtematrix ....................................................................................... 14
Bijlage X Procesmodel maatschappelijk vraagstuk en bestuurlijke reikwijdte bij handhaving
instrumenten ........................................................................................................................... 14
Literatuurlijst ............................................................................................................................... 15
Opleider : NCOI
Naam opleiding : HBO Beleidsadviseur
Module : Bestuurskundig management
Eindcijfer : 9,5
,Samenvatting
De Universiteit Utrecht (UU) is een van de grootste universiteiten van Nederland, gevestigd in Utrecht
op het Utrecht Science Park (USP) en gelegen aan een van de drukste verkeersaders (A27/A28) van
Nederland. De toename van het aantal studenten, bezoekers van het nabijgelegen ziekenhuis en het
aantal bedrijven dat zich vestigt op het USP en op het nabijgelegen Kantorenpark Rijnsweerd (SKR)
leidt tot meer verkeersbewegingen en verhoogde CO2-uitstoot.
Het maatschappelijk vraagstuk richt zich op het realiseren van een centrale logistieke hub aan de
oostkant van Utrecht (HUB-Oost) met als doel: te komen tot reductie van binnenstedelijke logistieke
bewegingen, vermindering van de CO2-uitstoot en het verbeteren van de veiligheid, leefbaarheid en
bereikbaarheid. Dit als reactie op de huidige overspannen logistieke infrastructuur en de verwachte
toename daarvan wegens groei van de kantoorparken, geplande woningbouw en toename studenten,
alsmede het niet meer voldoen van de huidige fysieke locatie van de Centrale Goederenontvangst
(CGO). De UU neemt daarbij haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om de negatieve effecten
op het gebied van bereikbaarheid en leefbaarheid die ontstaan bij de uitvoer van de kernactiviteiten
aan te pakken. De missie van de UU verhoudt zich sterk tot het maatschappelijk vraagstuk.
De UU voldoet aan alle karakteristieken van de maatschappelijke onderneming. Marktwerking wordt
toegelaten en is in sommige gevallen essentieel. De relatie met de overheid gelet op wetgeving en
financiering is het sterkst. Dat plaatst de UU hoog in de Positioneringsdriehoek.
Uit de DESTEP-analyse blijkt dat de demografische, technologische en politieke omgeving sterk van
invloed zijn. Het sterke netwerk met de partners op het USP, de gemeente en de provincie en het
sterke imago van de UU op het gebied van duurzaamheid gelden als sterktes in de SWOT-analyse.
Zwaktes zijn de huidige fysieke locatie van de CGO en de samenstelling en opleiding van het
logistieke personeel. De TOWS-matrix levert vier hoofdaandachtspunten op voor potentiële
strategievorming. Uit de stakeholdersanalyse blijkt dat de gemeente Utrecht de belangrijkste
stakeholder en gezagsdrager is. Zonder instemming en toestemming van de gemeente is het niet
mogelijk HUB-Oost te realiseren. Uit de opgestelde strategische ruimtematrix blijkt dat er weinig
strategische ruimte is voor eigen beleid door met name de invloed van de overheden.
Volgens het stromenmodel van Kingdon voldoet het vraagstuk aan de drie voorwaarden van
agendavorming en staat voor beleidsmakers de window of opportunity open om het vraagstuk op de
beleidsagenda te zetten, waarna de beleidstheorie kan worden opgebouwd. Het vooraf opstellen van
het overzicht kan als hulpmiddel dienen bij het ex ante (vooraf kritisch), ex durante (gedurende
uitvoer) of ex post (achteraf beoordelen) evalueren van het beleid.
De doeleinden van het te formuleren beleid zijn voor de UU zowel intern als extern van aard, zo ook
voor de gemeente en provincie. Door inzet van directe hulpbronnen door de gemeente en de
provincie en middels wetgeving kunnen de doeleinden worden bereikt binnen het gestelde
tijdsvenster. Naast overheidsinstanties zijn er ook andere bij het proces betrokken actoren. Door
opstelling van het procesmodel ontstaat het beleidsoverzicht door de relaties tussen onderdelen van
het beleid te beschrijven in termen van inputs en outputs van maatschappelijke processen. Om het
doel te bereiken is de UU sterk afhankelijk van de juridische, economische en communicatieve
sturingsmodellen toegepast door de gemeente en de provincie, alsook van de bestuurlijke reikwijdte
om tot sancties over te gaan bij niet conforme naleving. Aanpassing van de juridische teksten van
inkoopovereenkomsten (juridisch), open dialoog met leveranciers en medewerkers en het
inschakelen van de media (communicatief) zijn de door de UU in te zetten sturingsmiddelen.
Fundamentele valkuilen als subjectiviteit op de eigen analyses, tunnelvisie op de eigen strategie, het
onvoorspelbare gedrag van actoren (eigen belang, ambitie) of veranderingen in de omgeving kunnen
de verwachtingen rondom de uitkomsten sterk beïnvloeden of verstoren. Methodologisch gezien is
het raadzaam, beperkt gebruik te maken van analysetechnieken om infobesitas te voorkomen, de
focus te leggen op de hoofdzaken en toets- en evaluatiemomenten in te bouwen. Het al in een vroeg
stadium inschakelen van extern advies in de begeleiding, geregeld bij elkaar komen, ruimte en
aandacht geven aan elkaars standpunten en blijvend communiceren naar zowel interne als externe
stakeholders kan het strategieproces aanzienlijk bevorderen, waardoor de uiteindelijke uitkomst dicht
bij de verwachte uitkomst kan komen te liggen. Het creëren van draagvlak is essentieel.
,Inhoudsopgave
1. Inleiding ............................................................................................................................................ 1
1.1. Leeswijzer ................................................................................................................................. 1
2. Omschrijving van het maatschappelijk vraagstuk. ........................................................................... 1
2.1. Context van het maatschappelijk vraagstuk ............................................................................. 1
2.2. Duurzaamheid als maatschappelijke waarde ........................................................................... 1
2.3. Verband tussen context maatschappelijk vraagstuk en de maatschappelijke waarde ............ 1
2.4. Maatschappelijke verantwoordelijkheid .................................................................................... 2
2.5. Definiëring van het maatschappelijk vraagstuk ........................................................................ 2
3. Positionering Universiteit Utrecht ..................................................................................................... 2
3.1. De universiteit als maatschappelijke organisatie ...................................................................... 2
3.2. Positioneringsdriehoek ............................................................................................................. 2
3.2.1. De overheid ......................................................................................................................... 2
3.2.2. De markt .............................................................................................................................. 2
3.2.3. De burger ............................................................................................................................ 2
3.3. Conclusie .................................................................................................................................. 2
4. Missie van de Universiteit Utrecht ................................................................................................... 2
4.1. Analyse van de missie .............................................................................................................. 3
4.2. Raakvlakken maatschappelijk vraagstuk en de missie ............................................................ 3
5. Analyse van de omgeving ................................................................................................................ 3
5.1. Stakeholdersanalyse ................................................................................................................ 3
5.2. Conclusie .................................................................................................................................. 4
6. Strategische ruimte voor probleemaanpak ...................................................................................... 4
6.1. Strategische ruimtematrix ......................................................................................................... 4
6.2. Conclusie Strategische ruimtematrix ........................................................................................ 4
7. Vertaling maatschappelijk vraagstuk naar beleidsprobleem ........................................................... 4
7.1. Het model van Kingdon toegepast op het maatschappelijk vraagstuk ..................................... 4
7.2. Beleidsbeslissers en beïnvloeders ........................................................................................... 5
7.3. Conclusie .................................................................................................................................. 5
8. Opbouw van de beleidstheorie en benoemen van instrumenten .................................................... 5
8.1. Argumenten waarop het beleid gebaseerd kan worden ........................................................... 5
8.2. Veronderstellingen die aan het beleid ten grondslag kunnen liggen ........................................ 5
8.3. Doeleinden, middelen en tijdskeuzen ....................................................................................... 6
8.4. Beleidsstructuur en in te zetten beleidsinstrumenten ............................................................... 6
8.5. Conclusie .................................................................................................................................. 6
9. Advies over besluitvorming, methoden en technieken voor creëren van draagvlak ....................... 6
9.1. Besluitvorming .......................................................................................................................... 7
9.2. Draagvlak .................................................................................................................................. 7
9.3. Regie strategieproces ............................................................................................................... 7
9.4. Valkuilen ................................................................................................................................... 7
Bijlagen ......................................................................................................................................... 8
Bijlage I Organogram ................................................................................................................ 8
, Bijlage II Positioneringsdriehoek .............................................................................................. 8
Bijlage III Karakteristieken van de maatschappelijke onderneming ......................................... 8
Bijlage IV Analyse van de missie (Mouwen, 2011) .................................................................. 9
Bijlage V Analyse van de omgeving DESTEP-analyse ............................................................ 9
Bijlage VI SWOT-analyse ....................................................................................................... 11
Bijlage VII TOWS-matrix ......................................................................................................... 11
Bijlage VIII Stakeholdersanalyse ............................................................................................ 12
Bijlage IX Strategische ruimtematrix ....................................................................................... 14
Bijlage X Procesmodel maatschappelijk vraagstuk en bestuurlijke reikwijdte bij handhaving
instrumenten ........................................................................................................................... 14
Literatuurlijst ............................................................................................................................... 15
