RECHT
ALGEMEEN DEEL 1.WAT IS RECHT
OBJECTIEF VS SUBJECTIEF RECHT
WAT IS HET VERSCHIL
Het recht (objectief recht)
Het geheel van algemene gedragsregels opgelegd door een daartoe bevoegde overheid, die de
ordening van het maatschappelijk leven beogen en waarvan de naleving afdwingbaar is
Administratieve rechtscolleges; objectief contentieux
o Bv gemeente volgt regels niet bij benoeming ambtenaar
o Bv. gemeente stelt parkeerreglement op dat in strijd is met de wet
o Bv. gemeente legt niet uit niet waarom mijn bouwaanvraag geweigerd wordt
Jij vs de overheid
Mijn recht (subjectief recht)
De individualisering van de rechtsregel. Het is de aanspraak die een persoon ten aanzien van andere
personen aan het objectief recht ontleent.
Gewone hoven en rechtbanken; subjectief contentieux
o Bv. je werkgever betaalt je niet
o Bv. je aannemer verdwijnt met de noorderzon
o Bv. je krijgt je pensioen niet
o Bv. je bent mishandeld en wil een schadevergoeding
Jij vs andere burgers; jij vs de overheid
Voorbeelden
Regels over studentenhuur
o Verhuurder is verplicht tot grote herstellingen (>< kleine herstellingen en onderhoud)
Geheel aan regels over studentenarbeid
o Fiscaal recht
o Socialezekerheidsrecht
o …
Gebonden bevoegdheid
Wat?
o Het recht zegt wat de overheid moet doen wanneer alle voorwaarden vervuld zijn
Gevolg?
o Je hebt een subjectief recht
Discretionaire bevoegdheid
Wat?
o Het recht geeft de overheid wanneer aan alle voorwaarden voldaan is nog een beleidsvrijheid
Gevolg?
o Je hebt geen subjectief recht, overheidsoptreden kan marginaal getoetst
OBJECTIEF RECHT (P 18 -23)
,Kenmerken
Algemeen
o Recht is algemeen en onpersoonlijk
o Logisch, anders zou het geen regel zijn
o Waarborg tegen willekeur
Gedragsregels /gedrag
o Recht beoordeelt (uitwendig) gedrag van rechtssubjecten
▪ Mensen (natuurlijke personen)
▪ Door mensen gecreëerde juridische entiteiten (rechtspersonen)
▪ Niet van rechtsobjecten (dieren, goederen)
• Geen juridische verantwoordelijkheid
• Geen procespartij
o Gedachten zijn vrij tot ze zich veruitwendigen (bv racistische uitspraken doen)
Opgelegd
o Gebod
o Verbod
o Wat verplicht het recht jou om te doen of te laten?
▪ Inspanningsverbintenis
• Ik zal mijn best doen
• Hoe word je beoordeeld?
o Meestal: hoe zou een voorzichtige en redelijke persoon gehandeld
hebben in gelijkaardige omstandigheden (Culpa levis in abstracto)
o Soms: hoe zou je met je eigen goed zijn omgegaan? (culpa levis in
concreto)
▪ Resultaatsverbintenis
• Het gaat lukken, tenzij mijn oven zou stukgaan of ik ziek zou worden
• Hoe word je beoordeeld?
o Op basis van het resultaat
▪ Is het resultaat er niet (of is het niet goed) , dan bega je
een fout
o Tenzij overmacht
▪ Je kan er niets aandoen
• Inspanningsverbintenis is de norm; hoe herken je een resultaatsverbintenis
o Er is een duidelijk gebod/verbod
o Gebrek aan aleatoir karakter
o Overeenkomst tussen partijen
Gedrag
Bevoegde overheid
Afdwingbaar
o Rechttrekken wat krom is
o Afdwingingsnormen geven de voorkeur aan rechtsherstel
▪ Bij onrechtmatige daad
▪ Bij overeenkomst
▪ Maar ook in relatie met overheid
o Soms ook herstel van schade nodig
o En soms ook beteugende sancties (publieke straffen)
▪ In principe kunnen er geen private straffen zijn
▪ Straf 1. (repressieve) vrijheidsberoving
• Niet elke vrijheidsberoving is een straf
o Gesloten terugkeercentra
o Gedwongen opname geestesziekten
, o Interneringen
▪ Straf 2. Vermogensrechtelijk straffen
SUBJECTIEF RECHT (P23 -24)
Rechtsfeit (ongeval) + het recht (objectief recht) (wie een fout begaat en schade veroorzaakt moet deze
vergoeden = Mijn Recht (=ik heb recht op een schade vergoeding)
HET RECHT OPDELEN
NATIONAAL – INTERNATIONAAL – SUPRANATIONAAL (P24)
Nationaal recht = uitgangspunt
Internationaal en supranationaal recht = uitzonderingen
Verschil tussen internationaal en supranationaal?
PUBLIEK – PRIVAAT (P25-29)
privaat recht: privaat belang
publiek recht: publiek belang
onderscheid vervaagt:
onrechtmatige daad door overheid;
overheid als ‘private contractant’, …
belang van onderscheid blijft omdat …
1. dwingend karakter van publiekrecht
2. eenzijdig karakter van publiekrecht
• overheid kan beslissingen opleggen (en afdwingen), zonder dat hij eerst naar de
rechter moet
zwaardere verplichtingen in publiekrecht
• het moet eerlijk blijven
overheid neemt zelf initiatief om normenschending af te dwingen
, ALGEMEEN DEEL 2. FUNDAMENTELE BEGINSELEN
ALLEEN PERSONEN HEBBEN RECHTSPERSOONLIJKHEID
Recht regelt het gedrag van mensen => rechtssubjecten
Mensen en rechtspersonen (vzw, door wet of door mens opgericht) = rechtssubjecten
RECHTSSUBJECTEN
Geen wettelijke definitie, wel aanwijzingen in BW
Art 3:38 BW
o Voorwerpen, ongeacht of ze natuurlijk of kunstmatig, lichamelijk of onlichamelijk zijn, zijn te
onderscheiden van dieren. Voorwerpen en dieren zijn te onderscheiden van personen.
Art 3:35, tweede lid BW
o Elke natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens indien de wet
anders bepaalt, slechts één enkel vermogen
Geen wettelijke definitie wel een soort beschrijving met uitsluiting
Rechssubjecten zijn dragers van rechten plichten
Voorwerpen en personen
Personen kan je opdelen in natuurlijke personen en rechtspersonen
o Hebben een vermogen
Dieren = uitzondering geen voorwerp of persoon
ALGEMEEN DEEL 1.WAT IS RECHT
OBJECTIEF VS SUBJECTIEF RECHT
WAT IS HET VERSCHIL
Het recht (objectief recht)
Het geheel van algemene gedragsregels opgelegd door een daartoe bevoegde overheid, die de
ordening van het maatschappelijk leven beogen en waarvan de naleving afdwingbaar is
Administratieve rechtscolleges; objectief contentieux
o Bv gemeente volgt regels niet bij benoeming ambtenaar
o Bv. gemeente stelt parkeerreglement op dat in strijd is met de wet
o Bv. gemeente legt niet uit niet waarom mijn bouwaanvraag geweigerd wordt
Jij vs de overheid
Mijn recht (subjectief recht)
De individualisering van de rechtsregel. Het is de aanspraak die een persoon ten aanzien van andere
personen aan het objectief recht ontleent.
Gewone hoven en rechtbanken; subjectief contentieux
o Bv. je werkgever betaalt je niet
o Bv. je aannemer verdwijnt met de noorderzon
o Bv. je krijgt je pensioen niet
o Bv. je bent mishandeld en wil een schadevergoeding
Jij vs andere burgers; jij vs de overheid
Voorbeelden
Regels over studentenhuur
o Verhuurder is verplicht tot grote herstellingen (>< kleine herstellingen en onderhoud)
Geheel aan regels over studentenarbeid
o Fiscaal recht
o Socialezekerheidsrecht
o …
Gebonden bevoegdheid
Wat?
o Het recht zegt wat de overheid moet doen wanneer alle voorwaarden vervuld zijn
Gevolg?
o Je hebt een subjectief recht
Discretionaire bevoegdheid
Wat?
o Het recht geeft de overheid wanneer aan alle voorwaarden voldaan is nog een beleidsvrijheid
Gevolg?
o Je hebt geen subjectief recht, overheidsoptreden kan marginaal getoetst
OBJECTIEF RECHT (P 18 -23)
,Kenmerken
Algemeen
o Recht is algemeen en onpersoonlijk
o Logisch, anders zou het geen regel zijn
o Waarborg tegen willekeur
Gedragsregels /gedrag
o Recht beoordeelt (uitwendig) gedrag van rechtssubjecten
▪ Mensen (natuurlijke personen)
▪ Door mensen gecreëerde juridische entiteiten (rechtspersonen)
▪ Niet van rechtsobjecten (dieren, goederen)
• Geen juridische verantwoordelijkheid
• Geen procespartij
o Gedachten zijn vrij tot ze zich veruitwendigen (bv racistische uitspraken doen)
Opgelegd
o Gebod
o Verbod
o Wat verplicht het recht jou om te doen of te laten?
▪ Inspanningsverbintenis
• Ik zal mijn best doen
• Hoe word je beoordeeld?
o Meestal: hoe zou een voorzichtige en redelijke persoon gehandeld
hebben in gelijkaardige omstandigheden (Culpa levis in abstracto)
o Soms: hoe zou je met je eigen goed zijn omgegaan? (culpa levis in
concreto)
▪ Resultaatsverbintenis
• Het gaat lukken, tenzij mijn oven zou stukgaan of ik ziek zou worden
• Hoe word je beoordeeld?
o Op basis van het resultaat
▪ Is het resultaat er niet (of is het niet goed) , dan bega je
een fout
o Tenzij overmacht
▪ Je kan er niets aandoen
• Inspanningsverbintenis is de norm; hoe herken je een resultaatsverbintenis
o Er is een duidelijk gebod/verbod
o Gebrek aan aleatoir karakter
o Overeenkomst tussen partijen
Gedrag
Bevoegde overheid
Afdwingbaar
o Rechttrekken wat krom is
o Afdwingingsnormen geven de voorkeur aan rechtsherstel
▪ Bij onrechtmatige daad
▪ Bij overeenkomst
▪ Maar ook in relatie met overheid
o Soms ook herstel van schade nodig
o En soms ook beteugende sancties (publieke straffen)
▪ In principe kunnen er geen private straffen zijn
▪ Straf 1. (repressieve) vrijheidsberoving
• Niet elke vrijheidsberoving is een straf
o Gesloten terugkeercentra
o Gedwongen opname geestesziekten
, o Interneringen
▪ Straf 2. Vermogensrechtelijk straffen
SUBJECTIEF RECHT (P23 -24)
Rechtsfeit (ongeval) + het recht (objectief recht) (wie een fout begaat en schade veroorzaakt moet deze
vergoeden = Mijn Recht (=ik heb recht op een schade vergoeding)
HET RECHT OPDELEN
NATIONAAL – INTERNATIONAAL – SUPRANATIONAAL (P24)
Nationaal recht = uitgangspunt
Internationaal en supranationaal recht = uitzonderingen
Verschil tussen internationaal en supranationaal?
PUBLIEK – PRIVAAT (P25-29)
privaat recht: privaat belang
publiek recht: publiek belang
onderscheid vervaagt:
onrechtmatige daad door overheid;
overheid als ‘private contractant’, …
belang van onderscheid blijft omdat …
1. dwingend karakter van publiekrecht
2. eenzijdig karakter van publiekrecht
• overheid kan beslissingen opleggen (en afdwingen), zonder dat hij eerst naar de
rechter moet
zwaardere verplichtingen in publiekrecht
• het moet eerlijk blijven
overheid neemt zelf initiatief om normenschending af te dwingen
, ALGEMEEN DEEL 2. FUNDAMENTELE BEGINSELEN
ALLEEN PERSONEN HEBBEN RECHTSPERSOONLIJKHEID
Recht regelt het gedrag van mensen => rechtssubjecten
Mensen en rechtspersonen (vzw, door wet of door mens opgericht) = rechtssubjecten
RECHTSSUBJECTEN
Geen wettelijke definitie, wel aanwijzingen in BW
Art 3:38 BW
o Voorwerpen, ongeacht of ze natuurlijk of kunstmatig, lichamelijk of onlichamelijk zijn, zijn te
onderscheiden van dieren. Voorwerpen en dieren zijn te onderscheiden van personen.
Art 3:35, tweede lid BW
o Elke natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens indien de wet
anders bepaalt, slechts één enkel vermogen
Geen wettelijke definitie wel een soort beschrijving met uitsluiting
Rechssubjecten zijn dragers van rechten plichten
Voorwerpen en personen
Personen kan je opdelen in natuurlijke personen en rechtspersonen
o Hebben een vermogen
Dieren = uitzondering geen voorwerp of persoon
